Maak het mee MENU

Architect Bart Zantman

Betrokken bij de bouw van de Elfstedenhal.

Een omhoog getrokken stuk ijs

“Het Elfstedengevoel moest in het ontwerp worden vertaald. Bauke Tuinstra en ik hebben afzonderlijk van elkaar gekeken naar wat het Friese landschap en het Elfstedengevoel voor ons betekent. Wat houdt het in? Daarna zijn we bij elkaar gaan zitten en hebben we onze ervaringen en ideeën uitgewisseld. De Elfstedentocht gaat over de beleving van het unieke Friese landschap en de confrontatie met de elementen. Dat zit 'm in de subtiele wisselingen. Ga je een bocht om, dan krijg je weer een ander beeld: een dorpje, een brug of juist hoge rietkragen. De Elfstedenhal refereert op verschillende manieren aan het Friese landschap. De kleuren zijn ijzig en de vormen grillig, als die van een ijsschots. De gevel loop zoals een bevroren sloot door het vlakke land vloeit.

IJs smelt aan de onderkant wanneer het op een warmer oppervlak ligt. Er ontstaat een laagje water. In het ontwerp hebben we dit terug laten komen door de gevel aan de onderkant als het ware ‘open’ te vouwen. Niet recht, maar net als bij smeltend ijs, een beetje golvend. Met name op die punten die een mooi of bijzonder uitzicht geven op Leeuwarden en haar landschap is de onderkant verder open gevouwen. Hierdoor wordt het schaatsen door het landschap benadrukt.

Een ‘vriendelijke’ ijshal

De stichting IJshal is de gebruiker van het nieuwe schaatscomplex. Voor haar is het heel belangrijk dat de hal ‘vriendelijkheid’ en ‘veiligheid’ uitstraalt. Dit gold ook voor de oude baan. We hebben daarom goed gekeken naar wat de oude ijsbaan nu ‘knus’ maakt. Dit komt volgens ons onder andere door de houten spanten. We hebben daarom deze qua beeld in de nieuwe hal terug laten komen. Als het ware als de overkragende bomen bij de Luts. Verder hebben we op de gevel tussen de baan en het restaurant en facilitaire zone stedelijke pandjes verbeeld. Een soort knipoog naar de Friese Elfstedenstad. Zo hebben we zowel het landschap als de stad in het ontwerp vertaald. Op het middenterrein kunnen de allerkleinsten ook een Elfstedentocht doen; lopend, hinkelend, steppend of hoe dan ook. Bij elke ‘stad’ is wat te doen. Zo heeft de Elfstedenhal de hele familie wat te bieden. En wie naar het restaurant wil, kan lekker bij de open haard aanschuiven.

Transparant

Net als het waterlaagje onder het smeltende ijs, is de Elfstedenhal zo transparant mogelijk gemaakt. Wanneer je de hal binnenkomt, kijk je direct in het restaurant en op de beide ijsbanen. Ook vanuit het restaurant zie je beide banen. Zo is alles met elkaar verbonden.

Het proces

Binnen 6-7 weken moest er een schetsontwerp komen. Voor ons als architecten is altijd de vraag: hoe gaan we de puzzel maken? Hoe krijg je alles op de juiste plek? We hebben voor de Elfstedenhal allerlei vormen bedacht. Twee keer per week kwamen we als samenwerkingspartners bij elkaar en brachten wij het ontwerp in. Iedereen vindt er dan wat van en is het aan ons om de puzzel bij te stellen. Met z’n allen hebben we volgens het Bouw Informatie Model (BIM) gewerkt. Alle partijen, de aannemer, de architecten en installatie- en klimaattechnici tekenen aan hetzelfde 3D-concept van de Elfstedenhal. Als architect leggen we de tekeningen over elkaar heen en kunnen we zo snel zien waar zich eventueel problemen in de bouw voor gaan doen. Door hier oplossingen voor te bedenken, voorkomen we die problemen in de uitvoering. Een prachtige methode.

Toen de bouwcombinatie Bouwgroep Dijkstra Draisma/Jorritsma Bouw bij de gemeente als winnaar voor het bouwen van de Elfstedenhal uit de bus kwam, sprongen we natuurlijk een gat in de lucht. Maar daarna gaat het proces weer verder: we moesten met de gemeente en de stichting IJshal om tafel om ook hun opmerkingen in het ontwerp mee te nemen. En dan met alle partners het ontwerp uitwerken naar hoe het moet worden gebouwd, inclusief techniek, materialen en kleuren (bestek). Hier is speciaal een ‘bestekschrijver’ bij betrokken. Het ontwerp wordt ter goedkeuring aan de welstandscommissie voorgelegd en het hele project wordt ingediend bij de gemeente. De gemeente beoordeelt of het project voldoet aan het bestemmingsplan, het bouwbesluit en controleert de constructie. We werken heel open met de gemeente. Zij wordt in het hele proces mee genomen.

Verdere rol architecten 

Als architecten blijven wij bij het bouwproces betrokken. Er moeten regelmatig details verder worden uitgewerkt zoals de ‘stedelijke rand’ langs de 400 meter baan. Maar ook het gebruik van materialen en kleuren voor bijvoorbeeld de vloeren en plafonds moet nog verder worden ingevuld. Onze rol blijft dus doorgaan en dat is ook het leuke: wat we met elkaar hebben bedacht, zien we werkelijkheid worden.”

Over Bart Zantman

  • Leeftijd: 36
  • Opleiding: VWO, HBO Bouwkunde Groningen, WO Bouwkunde Delft
  • Loopbaan: Architect Achterbosch Architectuur (2005-2007), Partner Achterbosch Architectuur (vanaf 2007), Partner OAK (samenwerking Onix Achterbosch Kunstwerken vanaf 2007), Architect Coöperatie GEAR (vanaf 2011), Oprichter/mede vennoot AchterboschZantman architecten (vanaf 2013); verder actief voor welstand Hus en Hiem, docent NHL, Attiek, Ark Fryslân. 
  • Burgerlijke staat: Verloofd, 2 kinderen
  • Hobby: Reizen, sporten (footvolley)
naar boven